De Sleutel Logo

Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Een OPNAME en MEERDERJARIG?
Bel 09 3606229
Meer info

 



Professionals

Hier vind je info op maat van wie beroepshalve met het thema drugs bezig is. Welke drugspreventie is effectief?  Maak kennis met ons aanbod voor leerkrachten en preventiediensten. Wat is evidence based hulp verlenen? Bekijk ons overzicht van goede praktijken en bruikbare meetinstrumenten.

maandag 28 februari 2022 15:38

Herstelgericht werken met jongeren

Beter samen! Herstelgericht werken in de jeugdhulp, richt zich op het werken met jongeren en gezinnen in kwetsbare situaties en werd uitgebracht in navolging van Samen Wijs! Herstelgericht werken op school. Het boek biedt heel wat potentieel voor wie zoekende is rond herstelgericht werken. Het is een mooie opstap voor wie zijn of haar bewustzijn als hulpverlener, preventiewerker, of als mens verder wil verruimen.

Wat herstelgericht werken exact inhoudt valt niet samen te vatten in enkele woorden: het betreft een complex concept met vele lagen en voorwaarden. Deze visie en de belangrijkste herstelprincipes worden behandeld in het eerste hoofdstuk van het boek. Dit leert ons vooral dat herstelgericht werken vernieuwende inzichten biedt: conflicten bekijken vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid, focussen op de mogelijke kansen, breuken vermijden en de kracht vinden om door te zetten wanneer het vastloopt. Daarnaast wil herstelgericht werken niet enkel conflicten aanpakken, maar ze in de eerste plaats ook voorkomen. Om dit te duiden maken ze gebruik van de verschillende lagen van de preventiepiramide, een tool die ook heel bruikbaar is binnen de familiale context.
Herstel is het terugwinnen van vrijheid, elkaar weer onder ogen kunnen komen, opnieuw verder kunnen. Niet alleen voor het slachtoffer, maar ook voor de dader is een herstelgesprek van belang. Elk conflict houdt kansen in, niet enkel voor de directe betrokkenen, maar ook voor de gemeenschap zelf. De cohesie binnen de gemeenschap kan versterkt worden door een herstelgerichte aanpak, zoals dit voorbeeld aangeeft:

In de straat van de voorziening gebeurde een vorm van verkeersagressie. Na een felle woordenwisseling gaf Kevin (een jongere uit de voorziening) George (een oudere buur) een vuistslag in zijn gezicht. George meldt het voorval aan de directie. Kevin had hem geen voorrang verleend. Daarop was George kwaad geworden en had hij verwijtende woorden geroepen over Kevins moeder. De directeur stelt voor een herstelcirkel te organiseren. Tijdens het herstelgesprek erkennen beide partijen hun aandeel. Kevin vertelt dat hij razend werd toen George over zijn moeder begon. Zij was enkele maanden daarvoor overleden. Beiden bieden hun excuses aan. Na het gesprek geeft Kevin George een rondleiding in de voorziening. George was er nog nooit binnen geweest. De directeur vertelt dat zijn contact met George, van wie hij nooit eerder een goedendag had gekregen, in de weken die volgden erg hartelijk was geworden


Terwijl je de visie van herstelgericht werken doorleest, overvalt je regelmatig het gevoel dat je dat voor een groot deel reeds toepast. In het tweede hoofdstuk wordt echter duidelijk dat herstelgericht werken heel wat meer is dan dit louter intuïtief handelen, maar net een bewust proces is dat aan allerlei methodische criteria voldoet. De belangrijkste methodieken worden toegelicht zodat je als lezer de nodige handvaten krijgt aangereikt om binnen je eigen organisatie herstelgericht aan de slag te gaan.

Toch blijkt het louter toepassen van deze methodieken niet voldoende om te verzekeren dat je actie weldegelijk herstelgericht is. Uitermate cruciaal blijkt je eigen houding: herstel begint in de eerste plaats bij onszelf. Enkel als je zelf bereid bent om over je gedrag te reflecteren, feedback te ontvangen en verantwoordelijkheid op te nemen voor eigen behoeften en emoties, heeft herstelgericht werken een kans op slagen. Het derde hoofdstuk helpt ons om die juiste houding bij onszelf in praktijk te brengen.

Een vaak voorkomende drempel is om je organisatie te overtuigen van de meerwaarde van deze vernieuwende visie: hoe kan deze omgeving een voedingsbodem zijn voor verbinding en ontmoeting? Waarom zou men kiezen voor de visie van herstelgericht werken binnen het veelvoud van innovatieve projecten? Ook hierin voorziet het boek een antwoord door de fasen in het implementatieproces te duiden en concretiseren. Daarnaast worden er ook meerdere tips meegegeven om ook herstelgericht leiderschap in te bouwen in de organisatie.

Het boek sluit tenslotte af met een resem aan veelgestelde vragen: ‘Geven we door ernstige incidenten met herstel aan te pakken niet het signaal dat jongeren er met een gesprekje vanaf komen?’, ‘Mogen we nu niet meer straffen?’ of ‘Valt alles altijd te herstellen?’. Met telkens weer duidelijke, eerlijke antwoorden. Antwoorden waarbij men herstelgericht werken niet als de enige juiste waarheid wil vooropstellen, maar waarmee men nogmaals duidelijk maakt wat het ons kan bieden. Een kader dat ons ondersteunt in het omgaan met conflicten en crisissituaties die eigen zijn aan het leven. Een ondersteuning die broodnodig is, zeker in de jeugdhulp.

Wij staan na het lezen van dit boek achter deze visie. Herstel is een recht voor iedereen. Iedereen moet de kans krijgen verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar daden. Iedereen moet kunnen leren uit de crisis. Iedereen moet sterker kunnen worden en kunnen groeien in vrijheid. Herstelgericht werken gaat dus naadloos samen met de slogan van De Sleutel ‘mensen, kansen, groeien’, we stellen ons bijgevolg de vraag in welke mate herstelgericht werken wordt toegepast binnen het Residentieel Kortdurend Jongerenprogramma (RKJ).

herstelgericht werken erkens

De herstelgerichte aanpak van onze afdeling voor minderjarigen te Eeklo vertoont veel raakvlakken met het herstelgericht werken zoals beschreven in Beter samen!  maar toch ook enkele cruciale verschilpunten.

HERSTEL BINNEN HET RKJ

Het Residentieel Kortdurend Jongerenprogamma (RKJ) van De Sleutel in Eeklo, bewandelt sinds enkele jaren ook het pad van herstel, weliswaar gebaseerd op een visie die gebouwd is op de Nieuwe Autoriteit van Haim Omer (*) waarnaar ook verwezen wordt in het boek van Ligand. Hun visie omvat enkele belangrijke pijlers: zo moet herstel zichtbaar zijn, een handeling omvatten ter ondersteuning van woorden en gericht zijn op de schade die aangebracht werd. Het moet duidelijk zijn voor de gehele groep waarom herstel nodig is en tenslotte is herstel ook steeds beperkt in tijd en kent het dus een einde. Een visie die veel raakvlakken kent met het herstelgericht werken dat beschreven wordt in Beter samen!. Daarnaast gaan ze binnen het RKJ ook minder methodisch te werk, maar is het herstel zelf een doel op zich zonder dat het daarbij een vereiste is dat de empathie of het inzicht van de jongere wordt vergroot.

Wat absoluut vaststaat is dat ze binnen het RKJ overtuigd zijn van de kracht van herstelgericht werken. Waar het bij sancties opleggen moeilijk blijkt om de juiste strafmaat en ernst te bepalen, loopt dit een pak vlotter bij een herstel. Daarnaast is de samenwerking met de jongere ook veel constructiever en leidt dit tot minder conflicten. Herstel helpt hen in die mate dat het haalbaar is, het een positievere energie met zich meebrengt en er aandacht blijft voor de groep. Mooi meegenomen is de mogelijkheid voor jongeren om tijdens het herstelproces hun kant van het verhaal toe te lichten, begrip te vragen en een vorm van erkenning te krijgen voor de lasten die ze met zich meedragen. Herstelgericht werken is voor het RKJ meer dan een aanpak van conflicten, maar ook een visie die ze doortrekken in hun dagdagelijkse communicatie, in hun manier van feedback geven en structuur aanbieden en op die manier bouwen ze elke dag mee aan een constructieve, mooiere samenleving.

Silke Loos (maart 2022)

(*) Nieuwe autoriteit in RKJ, in gesprek met Bram Louwagie, De Sleutel-magazine 63 (september 2020)

herstelgericht werken web

Beter Samen!, Herstelgericht werken in de jeugdhulp, 208 blz, ISBN 9789463798969
Stijn Deprez, Michael Michiels (Vzw Oranjehuis Ligand, uitgeverij Acco)

 

 

Drugpreventie bij kinderen werkt

Volg ons op Facebook